Drapetomania i rezonans morficzny – czy psychologia jest nauką?

On 20 czerwca 2016 by Katarzyna Papiernik

Czy drapetomania to relikt nie naukowej, wczesnej psychologii, psychiatrii z XIX wieku, czy też może do dzisiaj mamy do czynienia z  równie spektakularnymi przykładami nadużyć w psychologii i psychiatrii,  używania pseudonauki do odczłowieczania ludzi i usprawiedliwiania interesów warstw najbogatszych?

Drapetomania to jeden z bardziej interesujących przykładów pseudonauki (2)  oraz skrajny przykład rasizmu (3).  Thomas Szas twierdzi również, że drapetomania jest też  jaskrawym przykładem psychiatrii, która nazywając ludzi „zaburzonymi”, pozbawia ich podmiotowości ludzkiej w celu zwiększenia kontroli nad nimi. (Thomas Szos, The Myth of Mental Illness, 1961 USA).

Drapetomania objawy

Drapetomania to termin zaczerpnięty  z Greki δραπετης (drapetes) (uciekający niewolnik) +  μανια (mania) – obłęd. Użył go dr Cartwight Samuel A. w medycznym magazynie (Cartwright, Samuel A. (1851). „Diseases and Peculiarities of the Negro Race”. DeBow’s Review XI. Retrieved 16 November 2011). Cały artykuł w oryginale jest dostępny tu: „Diseases and Peculiarities of the Negro Race”

„Choroba ta wywoływała u murzyńskiego niewolnika ucieczkę od służby, i jest tak samo chorobą umysłową jak wszystkie inne formy  umysłowej alienacji, znacznie bardziej uleczalną, zgodnie  z ogólną zasadą”

Cartwright opisuje zaburzenie: jako „nieznane naszym medycznym autorytetom, chociaż symptomy tej choroby są dobrze znane naszym plantatorom  i posiadaczom ziemskim” w dokumentach, które zostały przedłożone  dokumencie przed    Medycznym Stowarzyszeniem Luiziany ( Caplan, Arthur; McCartney, James; Sisti, Dominic (2004).Health, disease, and illness: concepts in medicine., za wikipedia.com), a potem szeroko rozpowszechnione. Jego zdaniem obłęd ten jest wynikiem faktu, że posiadacze ziemscy zbytnio spoufalali się z niewolnikami i traktowali ich jak równych sobie„( Baynton, Douglas C. „Disability and the Justification of Inequality in American History”. The New Disability History: American Perspectives, 2001).

Drapetomania leczenie

Dodatkowo Cartwight zaleca lekarstwo, twierdząc, że stosowanie tego lekarstwa pozwoli całkowicie zapobiec tej kłopotliwej sytuacji, w której niewolnicy murzyńscy uciekają”. W przypadku,  kiedy  niewolnicy ” nadąsani i niezadowoleni bez przyczyny” , co jest znakiem ostrzegawczym rychłego nawrotu choroby, należy jako środek zapobiegawczy poddać ich biczowaniu. „Ponadto zalecał również usunięcie obydwu dużych palców”.

Artykuł na Południu był szeroko rozpowszechniany, spotkał się jednak z ironicznym przyjęciem na Północy. Satyryczna analiza artykułu ukazała się w Buffalo Medical Journal editorial in 1855.[9] Frederick Law Olmsted, iw  artykule A Journey in the Seaboard Slave States (1856), zauważa, że biali służący również cierpią na taką chorobę, a więc ma ona najprawdopodobniej  europejskie korzenie, a Afrykańczykom została przedstawiona przez handlarzy. (Rederick Law Olmsted (1856). A Journey in the Seaboard Slave States, with Remarks on Their Economy. Mason Brothers. p. 226.)

Wiedza prosto z pola

Poziom naukowości współczesnej psychoterapii zdiagnozował dr Tomasz Witkowski, który w 000000000000000000000taki sposób opisuje swoją prowokację : „W październiku 2007 roku w popularnonaukowym miesięczniku „Charaktery” ukazał się artykuł pt.: „Wiedza prosto z pola” poświęcony nowej psychoterapii. Artykuł zawiera same kłamstwa i fantazje nie mające absolutnie żadnych podstaw naukowych oraz plagiat dodany przez Redakcję. Mogę to stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, ponieważ jestem jego autorem, występującym pod pseudonimem Renata Aulagnier”.(T. Witkowski, Historia pełnej prowokacji..)

Opis terapii

Sama terapia została opisana tak:

„Pacjent leży na czymś, co można by uznać za kozetkę XXI wieku, ale zamiast psychoanalityka siedzącego za wezgłowiem, widzimy człowieka w białym fartuchu wpatrującego się intensywnie w ekran komputera połączonego z potężnym tomografem. We wnętrzu maszyny znajduje się głowa pacjenta. Właśnie odbywa się mapowanie aktywności mózgu w czasie rzeczywistym przy pomocy fMRI – funkcjonalnego rezonansu magnetycznego. To pierwszy krok w terapii – terapii przyszłości. Ma on na celu postawienie diagnozy dotyczącej zaburzeń pola morfogenetycznego. Dzięki temu możliwe będzie określenie jakich środków terapeutycznych użyć aby wywołać pożądany rezonans morficzny. Do wyboru terapeuta będzie miał na przykład muzykę – może zalecić pacjentowi ile, jakiej i w jakich proporcjach ma jej słuchać. Może też zalecić podopiecznemu przebywanie w zagęszczonych, ale precyzyjnie określonych środowiskach społecznych, np. wśród publiczności teatralnej lub wśród kibiców na stadionie piłkarskim. Na zakończenie terapii, procedura pomiaru zostanie powtórzona. Jeśli terapeuta uzna, że nieprawidłowości pola zostały ustabilizowane, uzna ją za zakończoną. Jeśli, mimo wszystko, w polu pacjenta brakuje stabilności, może wspomóc się dodatkowymi metodami diagnozy, np. pozytronową emisyjną tomografią komputerową. I na jej podstawie ukierunkować dalsze leczenie”.(tamże)

Dlaczego „Charaktery”?

Pikanterii wspomnianemu powyżej experymentowi nadaje fakt, że miesięcznik „Charaktery” posiada radę naukową, w której widnieje 8 nazwisk poprzedzonych tytułem profesor doktor habilitowany, jedno z tytułem doktorskim, a w redakcji zasiada 4 doktorów w tym jeden habilitowany. 

 Pole morfogenetyczne i rezonans morficzny

Dr Tomasz Witkowski zaaplikował elementy mocno wątpliwych naukowo  teorii Sheldraka, w następujący sposób: ”

„Zgodnie z koncepcją Sheldrake’a pole morfogenetyczne jest to wypełniające przestrzeń pole o bliżej nie sprecyzowanej naturze fizycznej, które obok czynnika genetycznego, DNA, nadaje określoną formę organizmom żywym. Ma ono tez też silny wpływ na zachowanie organizmów żywych i ich interakcje z innymi organizmami. Z polem morfogenetycznym wiąże się też pojęcie „formatywnej przyczynowości”. Jest to, wg Sheldrake’a zdolność każdego organizmu do przekazywania pamięci o często powtarzających się zdarzeniach poprzez zapisywanie ich w polu morfogenetycznym, a następnie przekazywanie tej informacji potomkom i innym organizmom żywym poprzez aktywny kontakt z ich polami tego rodzaju. Przekazywanie to odbywa się w oparciu o zjawisko rezonansu morficznego. Zjawisko to, polega na tym, że jeśli jakaś krytyczna liczba osobników określonego gatunku nauczy się jakiegoś zachowania lub uzyska określone cechy organizmu, to automatycznie – dzięki rezonansowi morficznemu – są one dużo szybciej nabywane przez pozostałych osobników tegoż gatunku. Szybkość przyswajania w takich przypadkach trudno wyjaśnić naturalnymi procesami uczenia się. Co ciekawe, badania potwierdzają, że im większe zagęszczenie osobników danego gatunku, a co za tym idzie pól morfogenetycznych, tym intensywniejszy rezonans morficzny”.(Tamże)

Błędy Teorii Sheldraka

„Niestety, jak dotąd badania nie potwierdziły ani istnienia pól morfogenetycznych, ani rezonansu morficznego. W bazie naukowej EBSCO zawierającej większość liczących się prac z zakresu nauk społecznych, medycznych i pedagogicznych, wyszukiwanie pojęć formative causation, morphic fields, morphogenetic fields dało rezultat zaledwie 10 publikacji na ten temat, (wśród których znajdowały się: książka samego Sheldrake’a, jej recenzja, mocno krytyczne omówienie koncepcji i zaledwie dwie prace empiryczne, które wskazały słabe wyniki, potwierdzające szybsze uczenie się w obecności innych osób.) Dla porównania, hasło cognitive therapy daje 7244 pozycji, a behavioral therapy – 2719 publikacji!” (Tomasz Witkowski, Historia pewnej prowokacji..)

PODSUMOWANIE

Początki psychologii doświadczalnej, a więc „naukowej” sięgają początku XIX w. Dziś jesteśmy na początku wieku XXI, ale o ile nauki techniczne przeżyły rzeczywisty rozkwit, który zmienił oblicze naszej cywilizacji, o tyle psychologia stoi w miejscu.

W 1851 r. miał miejsce fakt opublikowania skrajnie rasistowskiego i raczej satyrycznego niż naukowego artykułu pod płaszczykiem nauki. Idea drapetomanii cieszyła się dużym zainteresowaniem i licznymi przedrukami  w Południowych Stanach.

Tymczasem po dwóch wiekach prężnie rozwijającej się dziedziny „naukowej”  ponownie mamy do czynienia z faktem opublikowania artykułu, będącego zlepkiem pseudonaukowego bełkotu połączonego z owocem bogatej wyobraźni Tomasza Witkowskiego,  będącej inspiracją dla wielu autorów science fiction. Po raz kolejny dokonuje się to również pod auspicjami nauki, a także cieszy się sporo popularnością.

Czy nie należałoby w postawić pod znakiem zapytania naukowości PSYCHOLOGII?

Katarzyna Papiernik

Bibliografia:

-„Diseases and Peculiarities of the Negro Race,” by Dr. Cartwright (in DeBow’s Review)
De Bow’s Review Southern and Western States Volume XI, New Orleans, 1851 AMS Press, Inc. New York, 1967

http://www.pbs.org/wgbh/aia/part4/4h3106t.html

-Thomas Szos, The Myth of Mental Illness, 1961 USA

Caplan, Arthur; McCartney, James; Sisti, Dominic (2004).Health, disease, and illness: concepts in medicine., za wikipedia.com

-Rederick Law Olmsted (1856). A Journey in the Seaboard Slave States, with Remarks on Their Economy. Mason Brothers. p. 226.

-Baynton, Douglas C. „Disability and the Justification of Inequality in American History”. The New Disability History: American Perspectives, 2001.

T. Witkowski, Historia pełnej prowokacji..) http://www.tomaszwitkowski.pl/page0.php

-R. Sheldrake, The Presence of the Pas- Morphic Resonance and The Habits of Nature. Crown, 1988, s. 119.

 

 

 

 

 

 

Jeden komentarz to “Drapetomania i rezonans morficzny – czy psychologia jest nauką?”

  • Konan

    Nie trzeba negować naukowości psychologii bo nikt poważny jej naukowego statusu nie przypisuje. Podobnie jak wiele dziedzin współczesnej humanistyki, psychologia nie jest nauką tylko jakąś formą wiedzy (niespełniającą przecież popperowskiego warunku falsyfikowalności) i tyle. A przenikające dyscyplinę prostackie ideolo z Ameryki i sposób w jaki prowadzi się „eksperymenty” budzi uśmiech politowania. Trzeba żywić nadzieję na powstanie nauki o ludzkiej psychice a nie uważać za taką urojeń przypominających wróżenie z fusów.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • Pobierz!

    _newsletter
Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE