Czy istnienie podświadomości jest naukowo uzasadnione?

On 11 listopada 2013 by Katarzyna Papiernik

ZUWrzucamy w google hasło „podświadomość”. Wyskakują rozmaite kursy, szkolenia i treningi, które obiecują, że bezboleśnie i szybko zaprogramujesz swój umysł w dowolny sposób, pod warunkiem oczywiście, że zapłacisz za kurs…  Poznaj Moc Podświadomości, Klucz do podświadomości, Trening podświadomości by zmaksymalizować rezultaty ,  Jak zaprząc swoją podświadomość do pracy?,  Magia umysłu – Podświadomość,  Szkolenie „Potęga Podświadomości,trening umysłu metodą „DUMA” autohipnozy” w ramach XVI Dolnośląskiego Festiwalu Nauki; następnie : Warsztaty, ścieżka Twojej wewnętrznej mocy (197,00 zł ebook konsultacje 80,00 zł /h); hipnotyczny coaching (programowanie podświadomości 1190,00 zł); czy wreszcie warsztaty NLP jeszcze niedawno dostępne za kilka, kilkanaście tysięcy…..Mhm…

A gdyby się okazało, że PODŚWIADOMOŚCI NIE MA?

Nasz umysł to zagadka, wykorzystujemy tylko 10% jego możliwości, nikt nie wie co kryje pozostałe 90 %. Nie wiele ludzi ma w ogóle świadomość swojej podświadomości, a to ona sprawia, że żyjemy. Podświadomość nad wszystkim czuwa, poza naszą świadomością. W podświadomości kryją się  nasze przekonania, nasze lęki i obawy oraz najskrytsze pragnienia.

Stwierdzenia tego typu dają podstawę do wszelkiego rodzaju oszustw, pozorów naukowości proponowanych technik terapeutycznych i szkoleń.

A gdyby okazało się, że podświadomość w ogóle nie istnieje, czy wtedy cała ta ogromna machina psychobiznesu runęłaby?

Czy zdajemy sobie sprawę z tego, jak bardzo Freudowskie stereotypy funkcjonują w naszej świadomości, czy przypadkiem nie wierzymy  w nie bardziej niewzruszenie niż w istnienie Boga? A gdyby się okazało, że poglądy Freuda są samą tylko wizją filozoficzną, porównywalną z platonowskimi  jaskiniami, wszak Freud za swojego życia otrzymał tylko nagrodę literacką im. Goethego…

Psychoanaliza nie posiada naukowego uzasadnienia, czy w takim razie posiada ją istnienie nieświadomości?

Z problemem odpowiedzi na to pytanie zmierzył się znany badacz mózgu: Joseph E. LeDoux. Cytuję obszerne fragmenty książki Zakazana psychologia, autorstwa dr Tomasza Witkowskiego, t. I , s. 148-151,  który przedstawia wyniki tego naukowego dyskursu. Teksty źródłowe w bibliografii.

We współczesnej nowoczesnej psychologii i neurobiologii mówi się tylko i wyłącznie o problemach z pamięcią, o procesach zapominania, a opieranie terapii na założeniu, że pewne zdarzenia zostały od początku do końca zapomniane, ma odniesienie wyłącznie do przypadków amnezji najczęściej z  chorobą neurologiczną lub organicznym uszkodzeniem mózgu, z których każda związana jest z  innym typem pamięci.

Ciało migdałowate

Jest jeden obszar badań neurologicznych, który z wyparciem mógłby mieć coś wspólnego: jest to ciało migdałowate.

Większość ośrodków pamięci mieści się w korze mózgowej, z wyjątkiem ciała migdałowatego i hipokampu, które znajdują się w przyśrodkowej części płata skroniowego.

Ciało migdałowate jest przede wszystkim odpowiedzialne za określanie motywacyjnego znaczenia bodźca i umożliwia między innymi warunkowanie strachu. Napływające z otoczenia informacje o bodźcach wędrują szlakami czuciowymi do wzgórza, a stamtąd jednocześnie do ciała migdałowatego i kory.  Ciało migdałowate natychmiast pobudza układ nerwowy, a  w korze dochodzi do poznawczej analizy bodźca. Rezultat tej analizy trafia  z powrotem do ciała migdałowatego, umożliwiając mu prawidłową reakcję.

Taki podwójny system przetwarzania ma kilka zalet: – bodźce zagrażające życiu są  szybciej przetwarzane, bez poddawaniu ich w analizie w korze mózgowej, – ciało modzelowate po przetworzeniu bodźca jest już gotowe do działania, co przyspiesza czas reakcji,  -niekiedy kora mózgowa szybciej wychwytuje i analizuje bodźce wychwycone przez ciało migdałowate, które są poza obszarem jej zainteresowania.

Czy ciało migdałowate jest odpowiedzialne za wyparcie?

Ciało migdałowate jest więc strukturą odpowiadającą za emocjonalne reakcje na napływające  z otoczenia bodźce , zanim one zostaną opracowane poznawczo w korze. Znany badacz mózgu, Joseph E. Le Doux uważa również, że jest ono odpowiedzialne za powstawanie wspomnień emocjonalnych, czyli tzw. pamięci utajonej (implicite). Wspomnienia te nie są świadome, nie jest możliwe ich przypomnienie, czy zrelacjonowanie, ujawniają się one wyłącznie w zachowaniach (reakcjach fizjologicznych).

Hipokamp jest  z kolei strukturą odpowiedzialną za kodowanie kontekstu.  Odpowiada on za tzw. pamięć jawną (explicite). Pamięć ta charakteryzowana jest jako świadoma, pozwalająca na przypominanie oraz słowne relacjonowanie zdarzeń z przeszłości. Hipokamp umożliwia formowanie świadomych, możliwych do zwerbalizowania wspomnień.

Uszkodzenie tej struktury prowadzi do sytuacji, w której nie jest możliwe nabywanie warunkowej reakcji lęku na kontekst, jednak wciąż jest możliwe warunkowanie reakcji warunkowej na bodziec (proces ten bowiem jest zależny od ciała migdałowatego). To pozwala wnioskować o pewnej niezależności tych struktur i tym samym, zależnych od nich pamięci- utajonej i jawnej.

Wiedząc, że ciało migdałowate odpowiada za nieświadome wspomnienia emocjonalne, zaś hipokamp za wspomnienia świadome, warto zwrócić uwagę na wpływ sytuacji stresowej na funkcjonowanie każdej  z tych struktur, a co za tym idzie, na możliwość zaistnienia wyparcia. W sytuacji zagrożenia dochodzi do uwalniania tzw. hormonów stresu.(tzw. glikokortykoidy, adrenalina).  Glikokortykoidy oddziałują i na ciało migdałowate i na hipokamp, jednakże odziaływanie to wywołuje oddzielne skutki.Hormony te hamują procesy zależ od hipokampa, a jednocześnie intensyfikują procesy zależne od ciała migdałowatego. W konsekwencji wysoki poziom stresu może prowadzić do zaburzeń pamięci związanej z hipokampem (tj. tworzenia świadomych wspomnień) oraz polepszania skuteczności kodowania nieświadomego, emocjonalnego, jakie związane jest z ciałem migdałowatym.  Świadczyłoby to na korzyść wyparcia.

Czy możliwe jest więc, że w czasie bardzo stresującego wydarzenia zostaną stworzone wyłącznie wspomnienia emocjonalne, ujawniające się w reakcjach fizjologicznych, tak, jak wynikałoby to z koncepcji wyparcia? Le Doux uważa, że analizując mózgowe mechanizmy pamięci jest prawdopodobną sytuacja, w której osoba posiada nieświadome wspomnienia traumatycznego zdarzenia, nie posiadając jednocześnie świadomości tego, co się jej przytrafiło.

Czy jest możliwe zweryfikowanie, czy ludzie z wypartymi wspomnieniami istnieją?

JEST TYLKO JEDEN SZKOPUŁ.

Nie ma możliwości stwierdzenia, czy takie osoby istnieją.

Jeśli nawet tak, to nigdy się o tym nie dowiemy, bo nie jest możliwe,

ABY JAKIEKOLWIEK PROCEDURY,  Z HIPNOZĄ WŁĄCZNIE, UMOŻLIWIŁY WYDOBYCIE JAKICHKOLWIEK WSPOMNIEŃ  ZAPISANYCH DZIĘKI CIAŁU MODZELOWATEMU.

W TEN OTO SPOSÓB WYKAZANE ZOSTAŁO, ŻE DOCIERANIE DO TREŚCI WYPARTYCH Z PUNKTU WIDZENIA NEUROPSYCHOLOGII   JEST NIEMOŻLIWE.

JAK WIELKĄ BZDURĄ JEST WIĘC WYKORZYSTANIE TEJ TEZY W TERAPII, ŻEBY NIE POWIEDZIEĆ OSZUSTWEM.

Czy ta NAUKOWA prawda, nie powinna wywrócić świata naszych potocznych wyobrażeń człowieku do góry nogami, a Freud, czy nie powinien odejść do świata bajek na równi z Platonem i jego jaskiniami?

Przecież to właśnie świat literatury oddał Freudowi cześć, nagradzając go nagrodą im. Goethego,

Freud był wizjonerem, promotorem bardzo redukcyjnie biologicznej antropologii, a co za tym idzie pionierem we wskazywaniu nowych kierunków etyki seksualnej, które jak wiemy mocno się z  tą antropologią łączy.

Na pewno jednak nie był naukowcem, był oszustem i oszustami są jego wyznawcy, psychoanalitycy.

Bibliografia.

J. LeDoux, E. A.Phelps, Sieci emocjonalne w mózgu, (w:) M. Lewis i J.M.Haviland,-Jones, red. Psychologia emocji. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005.

J. Le Doux, The emotional Brain,. The mysterious underpinnings brain of emotional life, Simon and Shuster, New York 1996.

dr. Tomasz Witkowski, Zakazana Psychologia, t. I, Taszów 2009.

T. Stawiszyński, Potyczki z Freudem. Mity, pułapki i pokusy psychoterapii, Kraków 2013.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • Pobierz!

    _newsletter
Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE